Friedrich Merz, kancelar Njemačka, predložio je novi model proširenja Evropska unija kroz koncept „pridruženog članstva“, koji bi državama kandidatima omogućio djelimično uključivanje u institucije EU i prije punopravnog članstva.
Prema navodima dokumenta upućenog predsjedniku Evropskog vijeća António Costa, predsjedniku Vijeća EU Nikos Christodoulides i predsjednici Evropske komisije Ursula von der Leyen, Merz smatra da sadašnji proces proširenja traje predugo i izaziva frustracije i među državama kandidatima i među članicama EU.
Šta podrazumijeva „pridruženo članstvo“?
Prema prijedlogu, zemlje kandidati bi dobile mogućnost:
- prisustva sjednicama Evropskog vijeća i Vijeća EU bez prava glasa,
- učešća u radu Evropske komisije,
- posebne predstavnike u Evropskom parlamentu bez glasačkih prava,
- postepenog uključivanja u pravni sistem EU,
- djelimičnog pristupa evropskim fondovima i zajedničkom tržištu,
- jačeg sigurnosnog i vanjskopolitičkog usklađivanja s EU.
Merz naglašava da se ne radi o simboličnom statusu, već o stvarnom institucionalnom približavanju kandidatkinja Evropskoj uniji.
Fokus i na Zapadnom Balkanu
Iako je inicijativa snažno povezana s ratom u Ukrajina i ubrzanjem njenog evropskog puta, Merz u dokumentu posebno upozorava da zemlje Zapadni Balkan ne smiju biti zapostavljene.
To bi uključivalo i Bosna i Hercegovina, kao i Srbija, Crna Gora, Sjeverna Makedonija, Albanija i Kosovo, koje bi ranije dobile pristup dijelu evropskih mehanizama i tržišta.
Merz se pritom pozvao na obećanja data regionu još na Solunskom samitu 2003. godine, ističući da EU mora ponuditi „inovativna rješenja“ za države koje dugo čekaju punopravno članstvo.
Geopolitičko upozorenje
Njemački kancelar proširenje opisuje kao pitanje evropske sigurnosti i upozorava da bi nastavak sporog procesa mogao dodatno oslabiti utjecaj Evropske unije u regionu i šire.
Zbog toga predlaže formiranje posebne radne grupe koja bi razradila detalje novog modela i omogućila brže političko usaglašavanje među državama članicama EU.
