Javni dug Republika Srpska premašio je 6 milijardi KM, a novi planovi zaduživanja mogli bi ga približiti iznosu od 7 milijardi KM, pokazuju posljednji dostupni podaci.
Istovremeno, raste zabrinutost zbog načina na koji se finansijski i pravni sporovi ovog entiteta reflektuju na državu Bosna i Hercegovina.
Dug raste, pritisak sve veći
Prema podacima iz januara 2026. godine:
- dug RS iznosi više od 6 milijardi KM
- to je oko 31% BDP-a entiteta
Najavljeno novo zaduženje moglo bi ukupni dug podići na gotovo 7 milijardi KM.
Sporovi koji se prebacuju na državu
Poseban problem predstavljaju međunarodni investicioni sporovi.
Primjeri uključuju:
- slučaj “Vijadukt” – oko 120 miliona KM isplaćeno slovenačkoj firmi
- novi spor investitora iz Srbije protiv RS-a (Rudo)
- potencijalna arbitraža u Washingtonu vrijedna do 700 miliona KM (RiTE Ugljevik)
Ključni problem:
Sporovi nastali na nivou RS-a često se vode protiv države BiH zbog međunarodnih ugovora o zaštiti investicija.
Rizik za budžet BiH
Zbog bilateralnih sporazuma:
- investitori mogu tužiti državu BiH, a ne entitet
- finansijski teret se prenosi na cijelu državu
To znači da dugovi i sporovi RS-a mogu postati obaveza svih građana BiH.
Slučaj Ugljevik – najveća prijetnja
Jedan od najtežih sporova odnosi se na:
- dug prema Sloveniji: 268 miliona KM
- potencijalna arbitraža: do 700 miliona KM
Ako RS ne bude redovno plaćao obaveze:
spor bi mogao biti prebačen na međunarodnu arbitražu
trošak bi mogao pasti na BiH
Politički i ekonomski kontekst
Vlasti RS-a istovremeno:
- povećavaju zaduženje
- mijenjaju vlade radi formalne legitimnosti
- koriste institucije BiH u rješavanju sporova
Kritičari upozoravaju da ovakav model:
- povećava fiskalni rizik
- ugrožava stabilnost javnih finansija
- širi teret dugova na državni nivo
Zaključak
Rast duga Republike Srpske i sve češći međunarodni sporovi predstavljaju ozbiljan izazov ne samo za entitet, već i za cijelu Bosnu i Hercegovinu.
Naredni mjeseci, posebno april 2026., mogli bi biti ključni test finansijske održivosti.
