Njemački kancelar Friedrich Merz danas se u Washingtonu sastaje s američkim predsjednikom Donald Trump, u trenutku kada vojni sukob s Iranom ulazi u novu i neizvjesnu fazu.
Riječ je o prvom ličnom susretu Trumpa s jednim svjetskim liderom od početka američkih i izraelskih vojnih udara, što sastanku daje dodatnu političku težinu.
Promijenjen kontekst razgovora
Iako je bilateralni susret bio planiran ranije, aktuelna eskalacija na Bliskom istoku značajno je promijenila kontekst razgovora. Prema dostupnim informacijama, Berlin je o početku operacije bio obaviješten neposredno prije pokretanja udara, što je ponovo otvorilo pitanje konsultacija između Washingtona i evropskih saveznika.
Merz je uoči posjete zauzeo oprezan stav. Istakao je da nije jasno hoće li vojni pritisak dovesti do promjene politike u Teheranu, ali je priznao da evropski diplomatski napori u vezi s iranskim nuklearnim programom nisu dali očekivane rezultate.
Zajednička izjava s Francuskom i Velikom Britanijom
Nedugo nakon početka udara, Merz se pridružio francuskom predsjedniku Emmanuel Macron i britanskom premijeru Keir Starmer u zajedničkoj izjavi u kojoj napadi nisu ni podržani ni osuđeni.
Evropski lideri su naveli da su bili informirani o operaciji, ali da u njoj nisu učestvovali. Istovremeno su osudili pokušaje Irana da razvije nuklearno oružje i pozvali na obustavu daljnjih vojnih aktivnosti.
U kasnijoj izjavi naglašeno je da bi evropske zemlje mogle poduzeti „nužne i proporcionalne odbrambene akcije“ radi zaštite svojih interesa i saveznika, što su analitičari protumačili kao signal mogućeg dubljeg angažmana.
Hoće li Njemačka ostati po strani?
Evropske države godinama su pokušavale ograničiti iranski nuklearni program kroz diplomatiju, uključujući sporazum postignut tokom administracije Barack Obama, iz kojeg su se Sjedinjene Američke Države povukle tokom Trumpovog prvog mandata.
Današnji susret u Bijeloj kući stoga ima šire značenje – osim bilateralnih odnosa, otvara i pitanje da li će Njemačka i Evropska unija zadržati distancu ili će, pod pritiskom savezništva i sigurnosnih okolnosti, postepeno povećati svoje uključenje u regionalni sukob.
Za sada, Berlin naglašava da nije dio vojnih operacija, ali razvoj situacije na terenu mogao bi dodatno oblikovati evropsku poziciju u narednim sedmicama.
