Ugledni izraelski list Times of Israel objavio je opširnu analizu u kojoj kritički razmatra izjave predsjednika SNSD-a Milorada Dodika o ulozi Bošnjaka tokom Holokausta, upozoravajući na opasnost političke manipulacije historijskim činjenicama.
Autor analize, istraživač Richard Newell, koji se bavi naslijeđem Holokausta na Zapadnom Balkanu, navodi da su Dodikove tvrdnje iznesene u političkom kontekstu i da sadrže ozbiljna pojednostavljenja i poluistine koje ne odražavaju složenu historijsku stvarnost Bosne i Hercegovine tokom Drugog svjetskog rata.
Historijski kontekst Drugog svjetskog rata
U tekstu se podsjeća da su tokom Drugog svjetskog rata Srbi, Jevreji i Romi bili žrtve genocida koji je provodio ustaški režim u tadašnjoj Nezavisnoj Državi Hrvatskoj, uz podršku nacističke Njemačke. Zločini su vršeni nad pripadnicima različitih naroda i vjera, uključujući i Bošnjake koji se nisu priklonili ustaškom pokretu.
Istovremeno, autor naglašava da su pojedinci iz različitih etničkih zajednica, uključujući i Bošnjake, učestvovali u kolaboracionističkim strukturama, ali da se takvi primjeri ne mogu generalizirati niti koristiti za kolektivnu krivicu cijelog naroda.
Uloga Bošnjaka: između kolaboracije i otpora
Times of Israel ističe da su Bošnjaci imali različite uloge tokom rata – od pojedinaca koji su sarađivali s okupacionim vlastima, do značajnog broja onih koji su se pridružili antifašističkom partizanskom pokretu ili pomagali progonjenim Jevrejima.
Posebno se navode brojni dokumentirani primjeri spašavanja Jevreja, uključujući poznate slučajeve poput spašavanja Sarajevske Hagade i djelovanja porodica koje su riskirale vlastite živote kako bi zaštitile svoje jevrejske komšije. Prema podacima Yad Vashema, velik broj građana BiH, među kojima su mnogi Bošnjaci, proglašeni su Pravednicima među narodima.
Opasnost od zloupotrebe Holokausta
Autor upozorava da selektivno tumačenje historije i zloupotreba Holokausta u dnevno-političke svrhe predstavlja oblik historijskog revizionizma, koji nanosi štetu ne samo međunacionalnim odnosima, već i samom sjećanju na žrtve Holokausta.
U tekstu se naglašava da su bošnjački i jevrejski vjerski i društveni lideri posljednjih godina poduzeli važne korake u zajedničkoj borbi protiv antisemitizma i islamofobije, uključujući potpisivanje sporazuma o saradnji u Memorijalnom centru Srebrenica.
Zaključak Times of Israel
Times of Israel zaključuje da historija Holokausta u Bosni i Hercegovini mora biti sagledana cjelovito, uz poštivanje naučnih činjenica i moralne odgovornosti. Političke interpretacije koje zanemaruju kompleksnost prošlosti, upozorava se, doprinose daljoj polarizaciji i ugrožavaju kulturu sjećanja.
