Iranski balistički raketni program već godinama predstavlja jedan od ključnih sigurnosnih izazova na Bliskom istoku i u istočnom Mediteranu. Prema procjenama Međunarodni institut za strateške studije (IISS), najdalekometnija iranska balistička raketa koja je trenutno u operativnoj upotrebi je Sejjil, s maksimalnim dometom do 2.000 kilometara.
Sličan domet, prema dostupnim analizama, imaju i iranski napadački dronovi tipa Shahed, koji se koriste kako za izviđanje, tako i za direktne udare.
Koje teritorije Iran može dosegnuti?
Domet od 2.000 kilometara omogućava Iranu da potencijalno gađa ciljeve u velikom dijelu Bliskog istoka, Perzijskog zaljeva i istočnog Mediterana. U teorijskom dometu nalaze se i gradovi poput Atine, kao i šire područje istočne Evrope, dok teritorije srednje i zapadne Evrope – uključujući Ujedinjeno Kraljevstvo – ostaju izvan dosega postojećih iranskih balističkih sistema.
Ipak, određene zapadne vojne instalacije u regiji jesu unutar dometa. Britanska vazdušna baza RAF Akrotiri na Kipru, na primjer, nalazi se u dometu projektila Sejjil, ali i raketa Ghadr i Emad-1.
Od teorije do realnih sigurnosnih rizika
U kontekstu aktuelne eskalacije na Bliskom istoku, pitanje dometa iranskih raketa više nije samo teorijsko. Posljednjih dana zabilježeni su incidenti s bespilotnim letjelicama u blizini britanskih vojnih objekata na Kipru, što je dodatno skrenulo pažnju na iranske kapacitete projektila i dronova dugog dometa.
Iran već godinama razvija balističke projektile srednjeg dometa kao centralni dio svoje strategije odvraćanja. Sistemi poput Sejjila, Ghadra i Emada omogućavaju pokrivanje širokog geografskog prostora, dok kombinacija raketa i dronova povećava sposobnost istovremenog djelovanja protiv vojnih baza, energetske infrastrukture i ključnih pomorskih pravaca.
Nema interkontinentalnih raketa, ali domet ostaje značajan
Iako Iran trenutno ne posjeduje operativne interkontinentalne balističke rakete (ICBM) koje bi mogle dosegnuti zapadnu Evropu ili Sjevernu Ameriku, njegov arsenal s dometom do 2.000 kilometara dovoljan je da obuhvati Izrael, većinu arapskih zemalja Zaljeva te dijelove južne i jugoistočne Evrope.
Zbog toga zapadne vojne baze u istočnom Mediteranu i dalje ostaju unutar potencijalnog dometa iranskih projektila u slučaju daljnje eskalacije sukoba.
