Opozicioni narodni poslanik iz Republika Srpska Igor Crnadak izjavio je da bi vlasti u ovom entitetu trebale podržati ulazak Bosna i Hercegovina u Evropska unija po modelu koji ne uključuje pravo veta u početnoj fazi članstva. Prema njegovim riječima, takav pristup bi, uz ekonomske koristi, trajno „zabetonirao“ dejtonsku poziciju Republike Srpske unutar BiH.
Njemački list Frankfurter Allgemeine Zeitung nedavno je pisao o ideji proširenja EU kroz model postepenog prijema novih članica bez prava veta u prvoj fazi. Ovu mogućnost podržao je i predsjednik Srbije Aleksandar Vučić, nakon čega se oglasio i Crnadak, ističući da bi BiH, a posebno Republika Srpska, imala višestruku korist.
„Proširenje EU bez prava veta u prvoj fazi je sjajna ideja. RS treba da je podrži jer bi time učvrstila svoju dejtonsku poziciju, a pristup jedinstvenom tržištu, značajna sredstva za infrastrukturu i lakši protok ljudi i robe predstavljaju veliku šansu za domaća preduzeća i modernizaciju društva“, naveo je Crnadak.
On smatra da bi vlasti u Republici Srpskoj trebale što prije zauzeti jasan stav i kroz institucije Bosne i Hercegovine aktivno raditi na realizaciji ovog modela evropskih integracija.
Crnadak ističe da članstvo u EU bez prava veta donosi novu dinamiku procesu proširenja, koji je posljednjih godina obilježen stagnacijom i padom povjerenja javnosti.
„Ovakav pristup pokazuje kreativnost i odlučnost Evropske unije. Mnoge proevropske snage u regionu osjećaju zamor jer građani imaju utisak da se članstvo nikada neće desiti. Prednost ovog modela je što bi se ključne koristi EU mogle koristiti odmah“, rekao je.
Posebno je naglasio politički aspekt ovog prijedloga, navodeći da bi brži ulazak u EU stavio tačku na rasprave o budućnosti Republike Srpske i mogućem „raspakivanju“ Dejtonskog sporazuma.
„Status izrazito visoke dejtonske autonomije, praktično ‘države u državi’, bio bi za sva vremena učvršćen. Time bi se politički život u RS-u mogao usmjeriti na stvarne probleme – borbu protiv korupcije, ekonomski razvoj i jačanje demokratije“, kazao je Crnadak.
Ipak, ostaje otvoreno pitanje da li bi ovakav model proširenja dobio širu podršku unutar same Evropske unije, s obzirom na mogućnost stvaranja dvije kategorije zemalja članica. Istovremeno, masovno primanje novih država s punim pravom glasa moglo bi dodatno opteretiti funkcionisanje Unije.
Predsjednik Odbora za poslove EU u Bundestagu Anton Hofreiter izjavio je da je dobio signale iz zemalja Zapadnog Balkana da je ova inicijativa „konstruktivna i realistična“. S druge strane, ovakvom pristupu protivi se Crna Gora, koja trenutno bilježi najveći napredak na putu ka članstvu u Evropskoj uniji.
