Na području Zapadnog Balkana u toku su masovne blokade teretnih graničnih prelaza zbog nezadovoljstva profesionalnih vozača i prijevozničkih kompanija načinom na koji Evropska unija tretira boravak vozača u šengenskoj zoni.
Prevoznici iz Srbije, Bosne i Hercegovine, Crne Gore, Sjeverne Makedonije i Albanije obustavili su drumskog teretni saobraćaj na više od 20 prelaza prema zemljama Šengena, upozoravajući da ograničenja boravka direktno ugrožavaju međunarodni transport i lance snabdijevanja.
Ogromni gubici za privredu regiona
Predsjednik Privredne komore Srbije Marko Čadež izjavio je na graničnom prelazu Batrovci da direktna šteta od blokada prelaza i zaustavljenog izvoza robe iznosi oko 100 miliona eura dnevno na nivou cijelog Zapadnog Balkana.
Prema njegovim riječima, to su samo direktni gubici u izvozu, dok dodatne štete nastaju zbog penala koje proizvodne kompanije plaćaju partnerima zbog kašnjenja isporuka.
„Svaka proizvodna firma ima kazne od 10.000 do 50.000 eura dnevno. Samo iz Srbije u EU izvozi oko 10.000 kompanija, što pokazuje koliki je stvarni razmjer problema“, rekao je Čadež.
Evropska birokratija glavni uzrok problema
Čadež je naglasio da je za razliku od ranijih kriza u lancima snabdijevanja, poput pandemije ili blokade Sueckog kanala, sadašnja situacija nastala zbog rigidnosti evropskih administrativnih procedura.
Privrednici iz regiona već više od dvije godine upozoravaju institucije EU da pravilo boravka 90 dana u okviru 180 dana nije primjenjivo na profesionalne vozače, jer oni ne borave u EU kao turisti, već obavljaju radne zadatke.
„Imamo paradoks u kojem evropske kompanije same sebi blokiraju isporuke i proizvodnju“, poručio je Čadež.
Hapšenja vozača dodatno podigla tenzije
Prema dostupnim podacima, u posljednjih sedam dana samo u Njemačkoj uhapšeno je devet vozača zbog navodnog prekoračenja boravka, iako su se nalazili u tranzitu ili obavljali posao.
Prevoznici upozoravaju da se profesionalni vozači tretiraju isto kao ilegalni migranti, što dodatno pogoršava stanje i povećava pritisak na sektor transporta.
Moguće širenje blokada
Organizatori protesta najavili su da će blokade biti proširene na dodatne granične prelaze, posebno na istoku Srbije, jer pojedini prevoznici pokušavaju koristiti alternativne pravce.
Kao nove tačke blokade spominju se prelazi Mokranje kod Negotina i Ribarci kod Bosilegrada prema Bugarskoj.
Prevoznici traže hitno rješenje
Udruženja prijevoznika zahtijevaju da Evropska komisija jasno razdvoji rad profesionalnih vozača od turističkog boravka, te da se omogući poseban režim kretanja za vozače iz zemalja Zapadnog Balkana.
Dok ne dođe do konkretnog rješenja, poručuju da će blokade ostati na snazi.
