Željeznička infrastruktura u Bosni i Hercegovini nalazi se u ozbiljnoj krizi, a upozorenja o njenoj lošoj sigurnosti više ne dolaze samo iz domaćih izvora, već i od Evropske komisije. Prema njihovim nalazima, oko 50 posto željezničke mreže u BiH smatra se nesigurnim, nepouzdanim i neadekvatnim za savremeni željeznički saobraćaj.
Problem ne obuhvata samo dotrajale stanice i spore vozove, već i ozbiljna ograničenja za međunarodni i tranzitni saobraćaj, zbog čega BiH zaostaje za evropskim standardima.
Ne postoji dugoročni plan održavanja pruga
Evropska komisija ističe da Bosna i Hercegovina nema višegodišnji plan održavanja i razvoja željezničke infrastrukture. To znači da se pruge održavaju ad-hoc, bez jasne strategije kako da se sistem dugoročno modernizuje i osigura.
Bez ovakvog plana, nemoguće je obezbijediti stabilan i siguran željeznički saobraćaj, ali i pristup fondovima Evropske unije za veće infrastrukturne projekte.
Zakoni nisu usklađeni s evropskim pravilima
Još jedan ključni problem je neusklađenost Zakona o željeznicama sa pravnom stečevinom Evropske unije. EU zahtijeva:
- razdvajanje upravljanja infrastrukturom i željezničkih operatera
- liberalizaciju tržišta željezničkog saobraćaja
- jačanje nezavisnog regulatornog tijela
U praksi, BiH još uvijek nije uspostavila funkcionalan sistem koji bi ispunio ove uslove.
Ulaganja postoje, ali ne rješavaju suštinu
Iako se u željeznice povremeno ulažu sredstva, Evropska komisija upozorava da se često nabavlja oprema i sistemi koji nisu u skladu s evropskim tehničkim standardima.
Primjera radi, „Željeznice Republike Srpske“ su tokom 2023. i 2024. godine investirale oko 12 miliona KM, ali najveći dio tih sredstava otišao je na parcijalne popravke i opremu koja ne rješava ključne strukturne probleme.
Slično stanje je i u Federaciji BiH. „Željeznice FBiH“ navode da se saobraćaj na mnogim dionicama odvija uz smanjene brzine kao preventivna mjera, zbog niskog nivoa održavanja i nedostatka stabilnog finansiranja.
Upozorenje Vladi FBiH
U dopisu Vladi Federacije BiH od 6. januara 2026. godine, Željeznice FBiH upozorile su da će nastavak sadašnjeg modela finansiranja dovesti do ozbiljnog ugrožavanja kompletnog željezničkog sistema.
Naglašeno je da je željeznička infrastruktura vlasništvo Federacije BiH i da je osnivač zakonski obavezan obezbijediti sredstva za redovno održavanje i razvoj.
Rizik za privredu i evropske integracije
Stručnjaci upozoravaju da bez ozbiljnih reformi i strateških ulaganja Bosna i Hercegovina gubi šansu da bude važna tranzitna zemlja u regionu, dok privreda ostaje bez pouzdanog i povoljnog transporta robe.
Modernizacija željeznica smatra se jednim od ključnih uslova za približavanje BiH Evropskoj uniji.
