Na današnjoj sjednici Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine očekuje se burna rasprava o Budžetu FBiH za 2026. godinu, koji se u velikoj mjeri oslanja na novo zaduženje, procijenjeno na gotovo milijardu konvertibilnih maraka.
Prema budžetskim dokumentima, fiskalna stabilnost se ne planira postići kroz značajniji rast prihoda ili smanjenje rashoda, već prvenstveno kroz kombinaciju vanjskog i unutrašnjeg zaduživanja, što otvara niz ekonomskih i političkih pitanja.
Vanjsko zaduženje čini većinu novog duga
Najveći dio planiranog zaduženja odnosi se na inozemne kredite, koji čine oko 60 do 70 posto ukupnog duga. Riječ je o sredstvima međunarodnih finansijskih institucija poput Svjetske banke, Evropske investicione banke (EIB) i Evropske banke za obnovu i razvoj (EBRD).
Ovi krediti se u budžetu vode kao „Primici od inozemnog zaduživanja“ i opravdavaju se povoljnijim uslovima – nižim kamatnim stopama i dužim rokovima otplate. Sredstva su nominalno namijenjena za infrastrukturu, energetiku, zdravstvo te socijalne i reformske programe.
Međutim, stručnjaci upozoravaju da dio tih sredstava praktično završava u pokrivanju tekućih budžetskih obaveza, čime se razvojni krediti pretvaraju u alat za kratkoročno finansijsko održavanje sistema.
Unutrašnji dug dodatno opterećuje budžet
Pored vanjskog zaduženja, Budžet FBiH za 2026. godinu predviđa i unutrašnje zaduženje u iznosu od 300 do 400 miliona KM. Ovaj dio finansiranja oslanja se na domaće tržište kapitala kroz emisije obveznica, trezorskih zapisa te zaduživanje kod domaćih banaka i institucionalnih investitora.
Za razliku od međunarodnih kredita, unutrašnji dug ima kraće rokove dospijeća i stvara veći pritisak na budžetsku likvidnost, jer svako novo zaduženje često znači potrebu za refinansiranjem u narednim godinama.
Takav pristup, upozoravaju analitičari, povećava i politički i fiskalni rizik, jer održavanje stabilnosti zavisi od povjerenja investitora i stabilnosti domaćeg finansijskog tržišta.
Dug kao trajni budžetski mehanizam
Struktura Budžeta FBiH za 2026. godinu pokazuje da zaduživanje više nije izuzetak, već sistemski način funkcionisanja budžeta. Vanjski dug stvara privid dugoročne stabilnosti, dok unutrašnji osigurava kratkoročnu likvidnost, ali zajedno vode ka rastuće zavisnosti od kredita.
Umjesto fiskalne konsolidacije i reforme rashoda, budžet se održava produžavanjem rokova otplate i novim zaduženjima. Skoro milijarda maraka novog duga tako ne predstavlja razvojni iskorak, već potvrdu da budžet Federacije BiH bez dodatnih kredita teško može funkcionisati, piše Avaz.
